Wraz z rosnącą popularnością aplikacji AI opartych na dużych modelach językowych (ang. large language models, LLM) jak GPT, DALL-E, Llama czy Gemini, pojawiają się nowe wyzwania prawne. Szczególnie istotne jest odpowiednie zabezpieczenie swoich interesów w umowach dotyczących prawa własności intelektualnej. Jakie są kluczowe aspekty, na które należy zwrócić uwagę?
Scenariusze tworzenia dzieł z wykorzystaniem AI
- Treści stworzone wyłącznie przez AI: jeśli dzieło, np. logo, zostało stworzone przez AI na podstawie prostego promptu bez istotnego wkładu twórczego człowieka, nie będzie ono chronione prawami autorskimi. Takie logo staje się częścią domeny publicznej, co oznacza, że każdy może je swobodnie wykorzystywać.
- Dzieła wspomagane przez AI: kiedy AI jest używane jako narzędzie do uproszczenia i przyspieszenia pracy twórczej człowieka, prawa autorskie powstają. Grafik, który korzysta z AI w taki sposób, zachowuje prawa autorskie do dzieła, a te mogą być przeniesione na zamawiającego na podstawie umowy.
- Dzieła współtworzone przez człowieka i AI: jeśli dzieło jest efektem współpracy człowieka i AI, gdzie człowiek ma istotny wpływ na ostateczny kształt generacji, również powstają prawa autorskie. Przykładem może być grafika, gdzie AI wypełnia puste miejsca w zdjęciu wykonanym przez człowieka.
Zabezpieczenia umowne
Aby zabezpieczyć swoje interesy w umowach z grafikami, warto wprowadzić kilka kluczowych postanowień:
- Dokumentacja procesu twórczego: grafik powinien być zobowiązany do dokumentowania treści promptów używanych podczas pracy. Umożliwi to odtworzenie procesu twórczego i udowodnienie twórczego wkładu grafika w przypadku sporu.
- Prawo do rejestracji znaku towarowego: umowa powinna wyraźnie określać, że zamawiający ma prawo do rejestracji logo jako znaku towarowego. Nawet jeśli dzieło nie jest chronione prawem autorskim, rejestracja znaku towarowego zapewni ochronę prawną przed nieuczciwymi konkurentami.
Unikanie naruszeń cudzych praw autorskich
Korzystanie z generatywnej AI niesie ze sobą ryzyko naruszenia cudzych praw autorskich, szczególnie gdy modele AI są trenowane na ogromnych ilościach danych z internetu, w tym treści chronionych prawem autorskim. Aby zabezpieczyć się przed takimi zagrożeniami, warto:
- Klauzule indemnifikacyjne: wprowadzenie do umowy klauzuli zobowiązującej kontrahenta do ponoszenia odpowiedzialności za ewentualne roszczenia osób trzecich związane z korzystaniem z dzieł dostarczonych przez kontrahenta.
- Korzystanie z narzędzi AI z klauzulami indemnifikacyjnymi: zobowiązanie kontrahenta do korzystania z narzędzi AI, których dostawcy oferują klauzule indemnifikacyjne w swoich warunkach usług (np. Google, OpenAI, Microsoft).
Podsumowanie
AI w umowach to skomplikowany temat wymagający indywidualnego podejścia do każdej umowy. Kluczowe jest skonsultowanie postanowień umownych ze specjalistą z zakresu prawa własności intelektualnej i AI, aby zminimalizować ryzyko prawne związane z dynamicznie rozwijającym się rynkiem usług AI. Dzięki odpowiednim zabezpieczeniom umownym możemy chronić swoje interesy i unikać potencjalnych problemów prawnych związanych z korzystaniem z generatywnej sztucznej inteligencji.