teoria szlamu

Pojęcie z zakresu ekonomii behawioralnej oznaczające wszelkie zbędne tarcie (friction), utrudnienia biurokratyczne, skomplikowane procedury, niezrozumiały żargon lub nadmierne wymogi formalne, które utrudniają ludziom osiągnięcie zamierzonego celu lub skorzystanie z przysługujących im praw i usług.

Kluczowe charakterystyki i różnice:

• antyteza "nudge" (impulsu): podczas gdy Nudge (Impuls) ułatwia podjęcie dobrej decyzji poprzez zmianę architektury wyboru (np. domyślne zapisanie do programu emerytalnego), Sludge tę decyzję utrudnia, stawiając opór (np. konieczność wypełnienia 20-stronicowego formularza, aby otrzymać zwrot podatku).
• wymiar kosztów (time tax): Sludge nakłada na użytkownika trzy rodzaje kosztów:
  • Koszt czasu: Godziny spędzone na czekaniu w kolejce lub wypełnianiu papierów.
  • Koszt poznawczy: Wysiłek potrzebny do zrozumienia skomplikowanych instrukcji.
  • Koszt psychologiczny: Frustracja, stres i stygmatyzacja związana z procesem (częste w pomocy społecznej).
• sludge a dark patterns: choć pojęcia są bliskie, istnieje subtelna różnica. Dark Patterns są zazwyczaj celowo zaprojektowane, by manipulować dla zysku firmy. Sludge może być celowy (aby zniechęcić do rezygnacji z usługi), ale często jest niezamierzonym efektem złego projektowania procesów, inercji instytucjonalnej lub przestarzałego prawa.
• Nierówny wpływ: Teoria Sludge podkreśla, że "szlam" najbardziej uderza w osoby najuboższe i wykluczone, które mają najmniej zasobów (czasu i wiedzy), aby pokonać bariery administracyjne (tzw. Cognitive Scarcity).