astroturfing

Technika manipulacji opinią publiczną, polegająca na tworzeniu fałszywego wrażenia, że dany produkt, idea polityczna lub inicjatywa posiada spontaniczne, szerokie i oddolne poparcie społeczne (tzw. grassroots), podczas gdy w rzeczywistości jest to precyzyjnie zaplanowana i finansowana kampania prowadzona przez korporację, partię polityczną lub grupę interesu.

Kluczowe mechanizmy i charakterystyka:

• Etymologia (Metafora trawy): termin pochodzi od marki syntetycznej wykładziny "AstroTurf" (sztuczna trawa). Jest to ironiczne nawiązanie do angielskiego określenia grassroots movement (ruchy oddolne, dosłownie "korzenie trawy"). Astroturfing to "sztuczna trawa" udająca naturę.
• sockpuppetry (Konta-pacynki): wykorzystywanie fałszywych tożsamości internetowych (awatarów), zarządzanych przez jedną osobę lub algorytm, które udają niezależnych, "zwykłych" użytkowników. Wchodzą one w dyskusje, atakują krytyków lub bronią marki, tworząc sztuczny tłum.
• symulacja dowodu społecznego (social proof): celem jest wykorzystanie psychologii tłumu. Jeśli odbiorca widzi setki komentarzy popierających daną tezę, podświadomie uznaje ją za dominującą i wiarygodną (efekt owczego pędu), nie wiedząc, że większość z nich wygenerowała farma trolli.
• kontekst prawny: w wielu jurysdykcjach (w tym w UE zgodnie z dyrektywą Omnibus) astroturfing, w szczególności kupowanie fałszywych opinii konsumenckich lub nieoznaczanie materiałów sponsorowanych, jest uznawany za nieuczciwą praktykę rynkową i podlega karom.