dark patterns

Termin ukuty przez Harry'ego Brignulla, określający techniki projektowania interfejsów użytkownika (UI) i doświadczeń (UX), które celowo wykorzystują psychologię behawioralną, aby wprowadzić użytkownika w błąd, zmanipulować go lub zmusić do podjęcia działań niezgodnych z jego pierwotną intencją.

Kluczowe rodzaje i mechanizmy działania:

• Roach Motel ("Hotel dla karaluchów"): wzorzec polegający na asymetrii trudności. Bardzo łatwo jest wejść w interakcję (np. zapisać się na subskrypcję), ale niezwykle trudno z niej wyjść (np. procedura anulowania wymaga wysłania tradycyjnego listu lub dzwonienia na infolinię).
• Confirmshaming (Wzbudzanie poczucia winy): formułowanie komunikatów w interfejsie tak, aby wywołać u użytkownika negatywne emocje w przypadku odmowy. Np. zamiast przycisku "Anuluj", opcja nazywa się: "Nie, wolę tracić pieniądze".
• Forced Continuity (Wymuszona ciągłość): cicha zmiana bezpłatnego okresu próbnego w płatną subskrypcję, bez wysłania wyraźnego przypomnienia użytkownikowi, że jego karta wkrótce zostanie obciążona.
• Sneak into Basket (Ciche dorzucanie do koszyka): automatyczne dodawanie dodatkowych, płatnych produktów (np. ubezpieczenia, rozszerzonej gwarancji) do koszyka zakupowego, często ukryte lub wymagające odznaczenia małego pola wyboru (opt-out).
• Misdirection (Odwracanie uwagi): wykorzystywanie kolorów, typografii i układu strony, aby skupić uwagę użytkownika na jednej rzeczy (np. drogim produkcie), odwracając ją od innej (np. kosztów wysyłki lub opcji darmowej).